Table of Contents

فهرس المحتوى

Table of Contents

فهرس محتويات الكتاب

Table of the Book’s Contents

مقدّمة الشيخ محمّد مهدي الآصفي

Introduction by Shaykh Muhammad Mahdi al-Asafi

ثلاثة آراء في التفسير

Three Views in Tafsir (Quranic Exegesis)

الحاجة إلى التفسير لفهم النصّ القرآني

The Need for Tafsir to Understand the Quranic Text

حجية ظواهر القرآن

The Authority of the Apparent Meanings of the Quran

الأسباب و الوجوه التي تحوجنا إلى التفسير

The Reasons and Aspects That Make Us in Need of Tafsir

الوجه الأوّل

First Aspect

الوجه الثاني

Second Aspect

الوجه الثالث

Third Aspect

تاريخ التفسير

The History of Tafsir

المرحلة الأولى

The First Stage

المرحلة الثانية

The Second Stage

المرحلة الثالثة

The Third Stage

الدراسة الأولى

First Study

الدراسة الثانية

Second Study

الخطوط و الاتجاهات العامّة للتفسير عند أهل البيت(عليهم السلام)

The General Lines and Tendencies of Tafsir among Ahl al-Bayt (peace be upon them)

أولا: تنزيه اللّه تعالى عن الجسم

First: Declaring God Exalted above Corporeality

ثانيا: تنزيه الأنبياء عن المعاصي

Second: Declaring the Prophets Free from Sins

ثالثا: استحالة الرؤية

Third: The Impossibility of (Beatific) Vision [of God]

رابعا: رأي أهل البيت عليهم السلام في الهداية و الضلالة

Fourth: The View of Ahl al-Bayt (peace be upon them) on Guidance and Misguidance

خامسا: رأي أهل البيت عليهم السلام في الجبر و التفويض

Fifth: The View of Ahl al-Bayt (peace be upon them) on Compulsion and Delegation

سادسا: تفسير القرآن بالقرآن

Sixth: Interpreting the Quran by the Quran

مناهج التفسير

Methodologies of Tafsir

1-التفسير بالرأي

1- Tafsir by Personal Opinion

2-التفسير المأثور

2- Transmitted Tafsir (Based on Reports)

تفسير البرهان

Tafsir al-Burhan

المصادر الروائية للكتاب

The Narrational Sources of the Book

نقود و مؤاخذات

Critiques and Remarks

الدس و الوضع في أحاديث أهل البيت(عليهم السلام):

Interjection and Fabrication in the Hadith of Ahl al-Bayt (peace be upon them):

أولا:ترجمة المؤلّف

First: Biography of the Author

نسبه الشريف

His Noble Lineage

نسبته

His Attribution (Nisbah)

حياته و سيرته

His Life and Conduct

مشايخه

His Teachers

تلامذته

His Students

اهتمامه بالحديث

His Concern for Hadith

آثاره

His Works

وفاته

His Passing

تقريظه

Commendations for Him

ثانيا:التعريف بالكتاب

Second: Introducing the Book

ما الفرق بين هذا التفسير و تفسير الهادي؟

What Is the Difference Between This Tafsir and Tafsir al-Hadi?

متى فرغ المصنّف من التفسيرين؟

When Did the Author Complete the Two Tafsirs?

قيمة هذا التفسير و فضله

The Value and Merit of This Tafsir

محتوى الكتاب

The Content of the Book

ملاحظات حول مصادر الكتاب

Notes Regarding the Sources of the Book

ثالثا:التعريف بنسخ الكتاب

Third: Identifying the Manuscripts of the Book

رابعا:عملنا في الكتاب

Fourth: Our Work in the Book

مقدّمة المؤلّف

The Author’s Preface

1-باب في فضل العالم و المتعلم

1- Chapter on the Merit of the Scholar and the Learner

2-باب في فضل القرآن

2- Chapter on the Merit of the Quran

3-باب في الثقلين

3- Chapter on the Two Weighty Things (al-Thaqalayn)

4-باب في أن ما من شيء يحتاج إليه العباد إلاّ و هو في القرآن، و فيه تبيان كل شيء

4- Chapter that There Is Nothing the Servants Need Except That It Is in the Quran, and In It Is the Clarification of All Things

5-باب في أن القرآن لم يجمعه كما أنزل إلاّ الأئمة(عليهم السلام)، و عندهم تأويله

5- Chapter that None Gathered the Quran as It Was Revealed Except the Imams (peace be upon them), and with Them Is Its Interpretation

6-باب في النهي عن تفسير القرآن بالرأي، و النهي عن الجدال فيه

6- Chapter on the Prohibition of Interpreting the Quran by Opinion and the Prohibition of Disputation Regarding It

7-باب في أن القرآن له ظهر و بطن،و عام و خاصّ،و محكم و متشابه، و ناسخ و منسوخ،و النبيّ(صلّى اللّه عليه و آله)و أهل بيته(عليهم السلام) يعلمون ذلك،و هم الراسخون في العلم

7- Chapter that the Quran Has an Outer and an Inner (Meaning), General and Specific, Clear and Ambiguous, Abrogating and Abrogated; and the Prophet (may Allah bless him and his family) and his Household (peace be upon them) know that, and They are Firmly Rooted in Knowledge

8-باب في ما نزل عليه القرآن من الأقسام

8- Chapter on the Categories upon Which the Quran Was Revealed

9-باب في أن القرآن نزل ب‌(إياك أعني و اسمعي يا جارة)

9- Chapter that the Quran Was Revealed with the Expression: “I mean you; listen, O neighbor”

10-باب في ما عنى به الأئمة(عليهم السلام)في القرآن

10- Chapter on What the Imams (peace be upon them) Intended in the Quran

11-باب آخر

11- Another Chapter

12-باب في معنى الثقلين و الخليفتين من طريق المخالفين

12- Chapter on the Meaning of the Two Weighty Things and the Two Successors According to the Path of the Opponents

13-باب في العلة التي من أجلها أتى القرآن باللسان العربي، و أن المعجزة في نظمه،و لم صار جديدا على مر الأزمان؟

13- Chapter on the Reason Why the Quran Came in the Arabic Tongue, and that the Miracle Is in Its Composition, and Why It Remains Ever New through the Passage of Time

14- باب أن كل حديث لا يوافق القرآن فهو مردود

14- Chapter that Every Hadith Not in Accordance with the Quran Is Rejected

15- باب في أول سورة نزلت و آخر سورة

15- Chapter on the First Surah Revealed and the Last Surah

16- باب في ذكر الكتب المأخوذ منها الكتاب

16- Chapter Mentioning the Books from Which This Book Was Taken

17- باب في ما ذكره الشيخ عليّ بن إبراهيم في مطلع تفسيره

17- Chapter on What Shaykh ‘Ali ibn Ibrahim Mentioned at the Opening of His Tafsir

سورة فاتحة الكتاب

Surat Fatihat al-Kitab (al-Fatiha)

ثواب فاتحة الكتاب و فضلها،و البسملة آية منها،و فضلها

The Reward and Merit of Fatihat al-Kitab; that the Basmalah Is a Verse of It, and Its Merit

بسم اللّه الرحمن الرحيم

In the Name of Allah, the Beneficent, the Merciful

الحمد لله ربّ العالمين

All praise is due to Allah, the Lord of the worlds

سورة البقرة

Surat al-Baqara

فضلها

Its Merit

بقرة آيه 2- 1

Al-Baqara, verses 1–2

بقرة آيه 3

Al-Baqara, verse 3

بقرة آيه 4

Al-Baqara, verse 4

بقرة آيه 6

Al-Baqara, verse 6

بقرة آيه 7

Al-Baqara, verse 7

بقرة آيه 8

Al-Baqara, verse 8

بقرة آيه 9

Al-Baqara, verse 9

بقرة آيه 10

Al-Baqara, verse 10

بقرة آيه 12- 11

Al-Baqara, verses 11–12

بقرة آيه 13

Al-Baqara, verse 13

بقرة آيه 15- 14

Al-Baqara, verses 14–15

بقرة آيه 16

Al-Baqara, verse 16

بقرة آيه 18- 17

Al-Baqara, verses 17–18

بقرة آيه 20- 19

Al-Baqara, verses 19–20

بقرة آيه 21

Al-Baqara, verse 21

بقرة آيه 22

Al-Baqara, verse 22

بقرة آيه 25- 23

Al-Baqara, verses 23–25

بقرة آيه 27- 26

Al-Baqara, verses 26–27

بقرة آيه 28

Al-Baqara, verse 28

بقرة آيه 29

Al-Baqara, verse 29

بقرة آيه 33- 30

Al-Baqara, verses 30–33

بقرة آيه 34

Al-Baqara, verse 34

بقرة آيه 36- 35

Al-Baqara, verses 35–36

بقرة آيه 38- 37

Al-Baqara, verses 37–38

بقرة آيه 39

Al-Baqara, verse 39

بقرة آيه 40

Al-Baqara, verse 40

بقرة آيه 41

Al-Baqara, verse 41

بقرة آيه 43- 42

Al-Baqara, verses 42–43

بقرة آيه 44

Al-Baqara, verse 44

بقرة آيه 46- 45

Al-Baqara, verses 45–46

بقرة آيه 48- 47

Al-Baqara, verses 47–48

بقرة آيه 49

Al-Baqara, verse 49

بقرة آيه 53- 50

Al-Baqara, verses 50–53

بقرة آيه 54

Al-Baqara, verse 54

بقرة آيه 56- 55

Al-Baqara, verses 55–56

بقرة آيه 57

Al-Baqara, verse 57

بقرة آيه 62- 58

Al-Baqara, verses 58–62

بقرة آيه 66- 63

Al-Baqara, verses 63–66

بقرة آيه 73- 67

Al-Baqara, verses 67–73

بقرة آيه 74

Al-Baqara, verse 74

بقرة آيه 77- 75

Al-Baqara, verses 75–77

بقرة آيه 79- 78

Al-Baqara, verses 78–79

بقرة آيه 82- 80

Al-Baqara, verses 80–82

بقرة آيه 83

Al-Baqara, verse 83

بقرة آيه 86- 84

Al-Baqara, verses 84–86

بقرة آيه 87

Al-Baqara, verse 87

بقرة آيه 88

Al-Baqara, verse 88

بقرة آيه 89

Al-Baqara, verse 89

بقرة آيه 90

Al-Baqara, verse 90

بقرة آيه 91

Al-Baqara, verse 91

بقرة آيه 92

Al-Baqara, verse 92

بقرة آيه 93

Al-Baqara, verse 93

بقرة آيه 96- 94

Al-Baqara, verses 94–96

بقرة آيه 98- 97

Al-Baqara, verses 97–98

بقرة آيه 99

Al-Baqara, verse 99

بقرة آيه 100

Al-Baqara, verse 100

بقرة آيه 101

Al-Baqara, verse 101

بقرة آيه 103- 102

Al-Baqara, verses 102–103

بقرة آيه 104

Al-Baqara, verse 104

بقرة آيه 105

Al-Baqara, verse 105

بقرة آيه 107- 106

Al-Baqara, verses 106–107

بقرة آيه 108

Al-Baqara, verse 108

بقرة آيه 109

Al-Baqara, verse 109

بقرة آيه 110

Al-Baqara, verse 110

بقرة آيه 112- 111

Al-Baqara, verses 111–112

بقرة آيه 113

Al-Baqara, verse 113

بقرة آيه 114

Al-Baqara, verse 114

بقرة آيه 115

Al-Baqara, verse 115

بقرة آيه 116

Al-Baqara, verse 116

بقرة آيه 117

Al-Baqara, verse 117

بقرة آيه 121

Al-Baqara, verse 121

بقرة آيه 123

Al-Baqara, verse 123

بقرة آيه 124

Al-Baqara, verse 124

بقرة آيه 125

Al-Baqara, verse 125

بقرة آيه 129- 126

Al-Baqara, verses 126–129

بقرة آيه 132- 130

Al-Baqara, verses 130–132

بقرة آيه 133

Al-Baqara, verse 133

بقرة آيه 135

Al-Baqara, verse 135

بقرة آيه 137- 136

Al-Baqara, verses 136–137

بقرة آيه 138

Al-Baqara, verse 138

بقرة آيه 142

Al-Baqara, verse 142

بقرة آيه 143

Al-Baqara, verse 143

بقرة آيه 144

Al-Baqara, verse 144

بقرة آيه 147- 146

Al-Baqara, verses 146–147

بقرة آيه 148

Al-Baqara, verse 148

بقرة آيه 150

Al-Baqara, verse 150

بقرة آيه 152

Al-Baqara, verse 152

بقرة آيه 153

Al-Baqara, verse 153

بقرة آيه 157- 155

Al-Baqara, verses 155–157

بقرة آيه 158

Al-Baqara, verse 158

بقرة آيه 159

Al-Baqara, verse 159

بقرة آيه 164- 163

Al-Baqara, verses 163–164

بقرة آيه 167- 165

Al-Baqara, verses 165–167

بقرة آيه 168

Al-Baqara, verse 168

بقرة آيه 171- 170

Al-Baqara, verses 170–171

بقرة آيه 173

Al-Baqara, verse 173

بقرة آيه 175

Al-Baqara, verse 175

بقرة آيه 177

Al-Baqara, verse 177

بقرة آيه 178

Al-Baqara, verse 178

بقرة آيه 179

Al-Baqara, verse 179

بقرة آيه 180

Al-Baqara, verse 180

بقرة آيه 182- 181

Al-Baqara, verses 181–182

بقرة آيه 183

Al-Baqara, verse 183

بقرة آيه 184

Al-Baqara, verse 184

بقرة آيه 185

Al-Baqara, verse 185

بقرة آيه 186

Al-Baqara, verse 186

بقرة آيه 187

Al-Baqara, verse 187

بقرة آيه 188

Al-Baqara, verse 188

بقرة آيه 189

Al-Baqara, verse 189

فائدة

A Benefit (Supplementary Note)

بقرة آيه 193

Al-Baqara, verse 193

بقرة آيه 194

Al-Baqara, verse 194

بقرة آيه 195

Al-Baqara, verse 195

بقرة آيه 196

Al-Baqara, verse 196

بقرة آيه 197

Al-Baqara, verse 197

بقرة آيه 198

Al-Baqara, verse 198

بقرة آيه 199

Al-Baqara, verse 199

بقرة آيه 202- 200

Al-Baqara, verses 200–202

بقرة آيه 203

Al-Baqara, verse 203

بقرة آيه 205- 204

Al-Baqara, verses 204–205

بقرة آيه 207

Al-Baqara, verse 207

بقرة آيه 208

Al-Baqara, verse 208

بقرة آيه 210

Al-Baqara, verse 210

بقرة آيه 211

Al-Baqara, verse 211

بقرة آيه 213

Al-Baqara, verse 213

بقرة آيه 214

Al-Baqara, verse 214

بقرة آيه 217

Al-Baqara, verse 217

بقرة آيه 219

Al-Baqara, verse 219

بقرة آيه 220

Al-Baqara, verse 220

بقرة آيه 221

Al-Baqara, verse 221

بقرة آيه 223- 222

Al-Baqara, verses 222–223

بقرة آيه 224

Al-Baqara, verse 224

بقرة آيه 225

Al-Baqara, verse 225

بقرة آيه 227- 226

Al-Baqara, verses 226–227

بقرة آيه 228

Al-Baqara, verse 228

بقرة آيه 229

Al-Baqara, verse 229

بقرة آيه 230

Al-Baqara, verse 230

بقرة آيه 231

Al-Baqara, verse 231

بقرة آيه 232

Al-Baqara, verse 232

بقرة آيه 233

Al-Baqara, verse 233

بقرة آيه 234

Al-Baqara, verse 234

بقرة آيه 235

Al-Baqara, verse 235

بقرة آيه 236

Al-Baqara, verse 236

بقرة آيه 237

Al-Baqara, verse 237

بقرة آيه 238

Al-Baqara, verse 238

بقرة آيه 239

Al-Baqara, verse 239

بقرة آيه 240

Al-Baqara, verse 240

بقرة آيه 241

Al-Baqara, verse 241

بقرة آيه 243

Al-Baqara, verse 243

بقرة آيه 245

Al-Baqara, verse 245

بقرة آيه 250- 246

Al-Baqara, verses 246–250

بقرة آيه 251

Al-Baqara, verse 251

بقرة آيه 253

Al-Baqara, verse 253

بقرة آيه 254

Al-Baqara, verse 254

بقرة آيه 255

Al-Baqara, verse 255

بقرة آيه 257- 256

Al-Baqara, verses 256–257

باب فضل آية الكرسيّ

Chapter on the Merit of Ayat al-Kursi

بقرة آيه 258

Al-Baqara, verse 258

بقرة آيه 259

Al-Baqara, verse 259

بقرة آيه 260

Al-Baqara, verse 260

بقرة آيه 261

Al-Baqara, verse 261

بقرة آيه 266- 262

Al-Baqara, verses 262–266

بقرة آيه 267

Al-Baqara, verse 267

بقرة آيه 268

Al-Baqara, verse 268

بقرة آيه 269

Al-Baqara, verse 269

بقرة آيه 271

Al-Baqara, verse 271

بقرة آيه 273

Al-Baqara, verse 273

بقرة آيه 274

Al-Baqara, verse 274

بقرة آيه 276- 275

Al-Baqara, verses 275–276

بقرة آيه 279- 278

Al-Baqara, verses 278–279

بقرة آيه 280

Al-Baqara, verse 280

بقرة آيه 281

Al-Baqara, verse 281

بقرة آيه 282

Al-Baqara, verse 282

بقرة آيه 283

Al-Baqara, verse 283

بقرة آيه 286- 284

Al-Baqara, verses 284–286

المستدرك (سورة البقرة)

Al-Mustadrak (Surat al-Baqara)

بقرة آيه 82

Al-Baqara, verse 82

بقرة آيه 140

Al-Baqara, verse 140

بقرة آيه 154

Al-Baqara, verse 154

بقرة آيه 160

Al-Baqara, verse 160

بقرة آيه 162- 161

Al-Baqara, verses 161–162

بقرة آيه 169

Al-Baqara, verse 169

بقرة آيه 172

Al-Baqara, verse 172

بقرة آيه 174

Al-Baqara, verse 174

بقرة آيه 176

Al-Baqara, verse 176

بقرة آيه 190

Al-Baqara, verse 190

بقرة آيه 206

Al-Baqara, verse 206

بقرة آيه 209

Al-Baqara, verse 209

بقرة آيه 216

Al-Baqara, verse 216

بقرة آيه 218

Al-Baqara, verse 218

بقرة آيه 252

Al-Baqara, verse 252

سورة آل عمران مدنية

Surat Aal ‘Imran — Medinan

فضلها:

Its Merit:

آل عمران آيه 4- 1

Aal ‘Imran, verses 1–4

آل عمران آيه 6

Aal ‘Imran, verse 6

آل عمران آيه 7

Aal ‘Imran, verse 7

آل عمران آيه 8

Aal ‘Imran, verse 8

آل عمران آيه 13- 10

Aal ‘Imran, verses 10–13

آل عمران آيه 14

Aal ‘Imran, verse 14

آل عمران آيه 17- 15

Aal ‘Imran, verses 15–17

آل عمران آيه 18

Aal ‘Imran, verse 18

آل عمران آيه 19

Aal ‘Imran, verse 19

آل عمران آيه 21

Aal ‘Imran, verse 21

آل عمران آيه 26

Aal ‘Imran, verse 26

آل عمران آيه 27

Aal ‘Imran, verse 27

آل عمران آيه 28

Aal ‘Imran, verse 28

آل عمران آيه 30

Aal ‘Imran, verse 30

آل عمران آيه 31

Aal ‘Imran, verse 31

آل عمران آيه 34- 33

Aal ‘Imran, verses 33–34

آل عمران آيه 44- 35

Aal ‘Imran, verses 35–44

آل عمران آيه 45

Aal ‘Imran, verse 45

آل عمران آيه 50- 49

Aal ‘Imran, verses 49–50

آل عمران آيه 52

Aal ‘Imran, verse 52

آل عمران آيه 54

Aal ‘Imran, verse 54

آل عمران آيه 55

Aal ‘Imran, verse 55

آل عمران آيه 59

Aal ‘Imran, verse 59

آل عمران آيه 61

Aal ‘Imran, verse 61

آل عمران آيه 64

Aal ‘Imran, verse 64

آل عمران آيه 67- 65

Aal ‘Imran, verses 65–67

آل عمران آيه 72- 68

Aal ‘Imran, verses 68–72

آل عمران آيه 75

Aal ‘Imran, verse 75

آل عمران آيه 77

Aal ‘Imran, verse 77

آل عمران آيه 79- 78

Aal ‘Imran, verses 78–79

آل عمران آيه 80

Aal ‘Imran, verse 80

آل عمران آيه 81

Aal ‘Imran, verse 81

آل عمران آيه 91- 83

Aal ‘Imran, verses 83–91

آل عمران آيه 92

Aal ‘Imran, verse 92

آل عمران آيه 93

Aal ‘Imran, verse 93

آل عمران آيه 95

Aal ‘Imran, verse 95

آل عمران آيه 97- 96

Aal ‘Imran, verses 96–97

آل عمران آيه 101

Aal ‘Imran, verse 101

آل عمران آيه 102

Aal ‘Imran, verse 102

آل عمران آيه 103

Aal ‘Imran, verse 103

آل عمران آيه 104

Aal ‘Imran, verse 104

آل عمران آيه 107- 106

Aal ‘Imran, verses 106–107

آل عمران آيه 119- 110

Aal ‘Imran, verses 110–119

آل عمران آيه 121

Aal ‘Imran, verse 121

آل عمران آيه 122

Aal ‘Imran, verse 122

آل عمران آيه 123

Aal ‘Imran, verse 123

آل عمران آيه 125

Aal ‘Imran, verse 125

آل عمران آيه 128

Aal ‘Imran, verse 128

آل عمران آيه 133

Aal ‘Imran, verse 133

آل عمران آيه 134

Aal ‘Imran, verse 134

آل عمران آيه 136- 135

Aal ‘Imran, verses 135–136

آل عمران آيه 140

Aal ‘Imran, verse 140

آل عمران آيه 141

Aal ‘Imran, verse 141

آل عمران آيه 142

Aal ‘Imran, verse 142

آل عمران آيه 143

Aal ‘Imran, verse 143

آل عمران آيه 144

Aal ‘Imran, verse 144

آل عمران آيه 146- 145

Aal ‘Imran, verses 145–146

آل عمران آيه 147

Aal ‘Imran, verse 147

آل عمران آيه 154- 149

Aal ‘Imran, verses 149–154

آل عمران آيه 156- 155

Aal ‘Imran, verses 155–156

آل عمران آيه 158- 157

Aal ‘Imran, verses 157–158

آل عمران آيه 160- 159

Aal ‘Imran, verses 159–160

آل عمران آيه 161

Aal ‘Imran, verse 161

آل عمران آيه 167- 162

Aal ‘Imran, verses 162–167

آل عمران آيه 170- 169

Aal ‘Imran, verses 169–170

آل عمران آيه 174- 172

Aal ‘Imran, verses 172–174

آل عمران آيه 178

Aal ‘Imran, verse 178

آل عمران آيه 179

Aal ‘Imran, verse 179

آل عمران آيه 180

Aal ‘Imran, verse 180

آل عمران آيه 181

Aal ‘Imran, verse 181

آل عمران آيه 183

Aal ‘Imran, verse 183

آل عمران آيه 184

Aal ‘Imran, verse 184

آل عمران آيه 185

Aal ‘Imran, verse 185

آل عمران آيه 186

Aal ‘Imran, verse 186

آل عمران آيه 188- 187

Aal ‘Imran, verses 187–188

آل عمران آيه 199- 190

Aal ‘Imran, verses 190–199

آل عمران آيه 200

Aal ‘Imran, verse 200

المستدرك (سورة آل عمران)

Al-Mustadrak (Surat Aal ‘Imran)

آل عمران آيه 5

Aal ‘Imran, verse 5

آل عمران آيه 25

Aal ‘Imran, verse 25

آل عمران آيه 32

Aal ‘Imran, verse 32

آل عمران آيه 48

Aal ‘Imran, verse 48

آل عمران آيه 53

Aal ‘Imran, verse 53

آل عمران آيه 74- 73

Aal ‘Imran, verses 73–74

آل عمران آيه 105

Aal ‘Imran, verse 105

آل عمران آيه 138

Aal ‘Imran, verse 138

آل عمران آيه 182- 181

Aal ‘Imran, verses 181–182

فهرس المحتوى

Table of Contents (Index)