Commentaries on Khassa'is

شروح خصائص

خصائص از روز نگارش مورد توجه خاص علماي اعلام قرار گرفته و لذا شروح بسياري بر آن نوشته شده كه از آن جمله است:1- شرح الخصائص الحسينيه، به قلم يكي از شاگردان مؤلف، كه آنرا پس از درگذشت مؤلف شرح كرده، و آنچه را كه از مؤلف شفاها شنيده بود در آن گرد آورده است. [30] .2- شرح الخصائص الحسينيه، به قلم شيخ جعفر بن محمد باقر شوشتري، معروف به شرف‌الدين، متوفاي 1335 ه.3- مرآة النورين في شرح خصائص الحسين، از محمد باقر فقيه ايماني، متوفاي 1370 ه. كه نسخه‌ي آن به خط مؤلف در كتابخانه‌ي فرزند دانشمند مؤلف در اصفهان موجود است.4- نفائس در شرح خصائص، از ميرزا اسدالله بن مهدي كاشاني، متخلص به «شعري» كه در واقع ترجمه‌ي عالمانه‌ي خصائص است، با اضافاتي در مواردي كه مؤلف به اختصار برگزار كرده است.جلد اول آن به سال 1311 ه. و جلد دوم آن به سال 1312 ه. تأليف شده است.نسخه‌اي از اين كتاب در دو مجلد به خط مؤلف در كتابخانه‌ي آيت‌الله مرعشي در قم به [ صفحه 41] شماره‌هاي 7622 و 7623 موجود است.ترجمه‌هاي خصائص:دانشمندان فراواني براي استفاده‌ي فارسي زبانها از مطالب سودمند اين كتاب به ترجمه‌ي آن به زبان فارسي همت گماشته‌اند كه اينك اسامي تعدادي از آنها را در زير يادآور مي‌شويم:1- ترجمه‌ي خصائص الحسين، از محمد جواد بن محمد حسن، كه روز چهارم رجب 1305 ه. به ترجمه‌ي آن شروع كرده، و روز دهم شعبان همان سال از ترجمه‌ي آن پرداخته است. [31] .اين ترجمه به سال 1305 ه. در تهران چاپ سنگي خورده و شماره‌ي صفحه ندارد، چاپ دوم آن در 256 صفحه به سال 1313 ه. در بمبئي انجام يافته است.2- ترجمه‌ي خصائص الحسين، از محمد حسين بن عبدالله خوانساري مقيم بروجرد، كه نسخه‌اي از اين كتاب دركتابخانه‌ي مجلس در 158 ورق به شماره‌ي 5208 موجود است. [32] .3- ترجمه‌ي خصائص الحسين، از محمد صالح بن محمد تقي استرآبادي، متوفاي بعد از 1313 ه.اين كتاب ترجمه‌ي تحت اللفظي رواني است از كتاب خصائص الحسين، كه مترجم به تاريخ 4 صفر 1311 ه. به ترجمه‌ي آن شروع كرده است.نسخه‌اي از اين ترجمه در 478 ورق در كتابخانه‌ي آيت‌الله مرعشي به شماره‌ي 5716 در قم موجود است كه تاريخ كتابت آن 1313 ه. مي‌باشد.4- دمع العين علي خصائص الحسين - كتاب حاضر - [ صفحه 42] فيوضات مسعوديه، از سيد مهدي بن حسين موسوي دزفولي، كه نسخه‌اي از آن در كتابخانه‌ي عمومي اصفهان موجود است. [33] .6- وسائل المحبين، از حاج ميرزا محمد حسين بن ميرزا علي‌اكبر شريعتمدار تبريزي، متوفاي 1331 ه. از اجله‌ي علماي آذربايجان و مؤسس كتابخانه‌ي عمومي در نجف. مترجم به سال 1308 ه. از ترجمه‌ي آن پرداخت و در همان سال به صورت سنگي در 517 صفحه‌ي وزيري در تبريز به چاپ رسيد، سپس در 243 صفحه‌ي رحلي به تاريخ 1320 ه. در تهران چاپ شد، و در سال 1402 ه. از روي چاپ تبريز در قم افست شد.7- ترجمه‌ي خصائص الحسين (عليه‌السلام) به قلم محمد باقر نيرومند، نوه‌ي مؤلف و شوهر خواهر حاج شيخ محمد تقي شوشتري - صاحب قاموس الرجال -.نسخه‌ي خطي آن در 435 صفحه به خط مترجم در كتابخانه‌ي ايشان در شوشتر موجود است.اين ترجمه در11 جمادي الثاني 1407 ه. پايان يافته است.

Commentaries on Khassa'is

Commentaries on Khasa’is

From the very day it was written, Khasa’is received special attention from the eminent scholars. Consequently, many commentaries were written upon it, among them:

  1. Sharh al-Khasa’is al Husainiyyah, written by one of the author's students. He composed it after the author's passing and included within it what he had personally heard from the author orally. [30]
  2. Sharh al-Khasa’is al Husainiyyah, written by Shaykh Ja‘far ibn Muhammad Baqir Shushtari, known as Sharaf al-Din, who passed away in 1335 A.H.
  3. Mir’at al-Nurayn fi Sharh Khasa’is al Husain (a.s.), by Muhammad Baqir Faqih Imani, who passed away in 1370 A.H. A manuscript copy in the author's own handwriting is preserved in the library of his learned son in Isfahan.
  4. Nafa’is fi Sharh al-Khasa’is, by Mirza Asadullah ibn Mahdi Kashani, known by the pen-name “Shi‘ri.” In reality, it is a scholarly translation of Khasa’is, with additional material in places where the author had treated subjects briefly.

The first volume was completed in 1311 A.H., and the second volume in 1312 A.H.

A two-volume manuscript of this work in the author's own handwriting is preserved in the library of Ayatullah al-Mar‘ashi in Qom under catalogue numbers 7622 and 7623.

Translations of Khasa’is:

Many scholars undertook the task of translating this valuable work into Persian so that Persian-speaking readers could benefit from its useful contents. The names of some of these translations are listed below:

  1. Tarjumah-yi Khasa’is al Husain (a.s.), by Muhammad Jawad ibn Muhammad Hasan. He began translating it on the fourth of Rajab, 1305 A.H., and completed the translation on the tenth of Sha‘ban of the same year. [31]

This translation was lithographically printed in Tehran in 1305 A.H. and carried no page numbering. Its second edition was published in Bombay in 1313 A.H., consisting of 256 pages.

  1. Tarjumah-yi Khasa’is al Husain (a.s.), by Muhammad Husain ibn Abdullah Khwansari of Burujird. A manuscript copy of this work is preserved in the Majlis Library in 158 folios under catalogue number 5208. [32]
  2. Tarjumah-yi Khasa’is al Husain (a.s.), by Muhammad Salih ibn Muhammad Taqi Astarabadi, who passed away after 1313 A.H.

This work is a fluent, literal translation of Khasa’is al Husain (a.s.). The translator began the work on the 4th of Safar, 1311 A.H.

A manuscript copy of this translation, consisting of 478 folios, is preserved in the library of Ayatullah al-Mar‘ashi in Qom under catalogue number 5716. The manuscript was copied in 1313 A.H.

  1. Dama‘ al-‘Ayn ‘ala Khasa’is al Husain (a.s.) — the present work.

[ صفحه 42]

  1. Fuyudat Mas‘udiyyah, by Sayyid Mahdi ibn Imam Husain (a.s.) Musawi Dizfuli. A copy of it is preserved in the Public Library of Isfahan. [33]
  2. Wasa’il al-Muhibbin, by Hajj Mirza Muhammad Imam Husain (a.s.) ibn Mirza Ali Akbar Shari‘atmadar Tabrizi, who passed away in 1331 A.H. He was among the distinguished scholars of Azerbaijan and the founder of the public library in Najaf.

The translator completed this translation in 1308 A.H., and it was published lithographically in the same year in Tabriz in 517 waziri-sized pages. It was later published in Tehran in 1320 A.H. in 243 large-format pages, and in 1402 A.H. it was reproduced by offset printing in Qom from the Tabriz edition.

  1. Tarjumah-yi Khasa’is al Husain (a.s.), by Muhammad Baqir Nairumand, the grandson of the author and the brother-in-law of Hajj Shaykh Muhammad Taqi Shushtari, the author of Qamus al-Rijal.

Its manuscript copy, consisting of 435 pages in the translator's own handwriting, is preserved in his library in Shushtar.

This translation was completed on the 11th of Jumada al-Thani, 1407 A.H.