Tabarruk in History

تبرك در تاريخ

آيا تبرك به مفهوم اصطلاحي آن يك واقعيّت تاريخي است كه در بين امّت هاي صاحب شريعت رايج بوده، تا از سيره و روش آنان كشف كنيم كه تبرك در بين امّت هاي ديني پيشين نيز امري مشروع بوده است؟ در پاسخ اين سؤال مي گوييم: تبرك به آثار انبيا، از جمله مسائلي است كه در امت هاي ديني پيشين نيز سابقه داشته است، اينك به نمونه هايي از آن اشاره مي كنيم: 1 _ خداوند متعال در مورد تبرك حضرت يعقوب (عليه السلام) به پيراهن فرزندش حضرت يوسف (عليه السلام) و فرستادن آن براي پدرش يعقوب (عليه السلام) از قول حضرت يوسف (عليه السلام) مي فرمايد: اذْهَبُوا بِقَميصي هذا فَأَلْقُوهُ عَلي وَجْهِ أَبي يَأْتِ بَصيرًا؛ [18] پيراهن

مرا نزد پدرم يعقوب برده بر روي او افكنيد تا ديدگانش بينا شود. برادران حضرت يوسف (عليه السلام) امر برادر خود را امتثال نموده و پيراهن را برداشته و بر صورت يعقوب (عليه السلام) انداختند. پدري كه در فراق فرزندش بر اثر شدّت حزن و زيادي اشك نابينا شده بود. در اين هنگام به اذن خداوند متعال چشمان پدر به بركت پيراهن يوسف (عليه السلام) بينا شد. البته خداوند متعال قدرت دارد كه اين عمل را مستقيماً انجام دهد، ولي از آن جا كه عالم عالِم اسباب و مسببات است و اسباب نيز برخي مادي و برخي معنوي است، حكمت الهي بر اين تعلق گرفته كه در انبيا و صالحين و آثارشان بركت قرار دهد تا از اين طريق مردم به آنها اعتقاد پيدا كرده و به آنها نزديك شوند و در نتيجه با الگو قرار دادن آنان به خداوند تقربّ پيدا كرده و به ثواب او نائل آيند. [ صفحه 174] 2 _ از جمله موارد ديگري كه قرآن در مورد امت هاي ديني پيشين به آن اشاره كرده، تبرك جستن بني اسرائيل به تابوتي است كه در آن آثار آل موسي و آل هارون بوده است. خداوند متعال در قرآن كريم قصه پيامبر بني اسرائيل كه بشارت به پادشاهي طالوت داد، اين چنين حكايت مي كند: إِنَّ آيَةَ مُلْكِهِ أَنْ يَأْتِيَكُمُ التّابُوتُ فيهِ سَكينَةٌ مِنْ رَبِّكُمْ وَ بَقِيَّةٌ مِمّا تَرَكَ آلُ مُوسي وَ آلُ هارُونَ تَحْمِلُهُ الْمَلائِكَةُ؛ [19] نشانه پادشاهي او اين است كه آن صندوق[عهد]كه در آن آرامش خاطري از جانب پروردگارتان، و بازمانده اي از آنچه خاندان موسي و خاندان هارون[در

آن]بر جاي نهاده اند در حالي كه فرشتگان آن را حمل مي كنند به سوي شما خواهد آمد. اين تابوت همان تابوتي است كه به امر خدا مادر حضرت موسي (عليه السلام) فرزندش را در آن قرار داد و بر روي آب رها نمود، اين تابوت در بين بني اسرائيل احترام خاصي داشت؛ به حدّي كه به آن تبرك مي جستند. حضرت موسي (عليه السلام) قبل از وفاتش، الواح و زره خود و آنچه از آيات نبوّت بود در آن قرار داد و نزد وصيّ اش يوشع به وديعه گذارد. اين صندوق نزد بني اسرائيل بود و آن را از ديد مردم پنهان نگه مي داشتند. بني اسرائيل تا مادامي كه تابوت نزدشان بود در عزت و رفاه بودند، ولي هنگامي كه گناه كرده و به تابوت بي احترامي كردند، خداوند آن را مخفي نمود. آنان بعد از مدّتي، آن را از يكي از انبيايشان خواستند؛ خداوند متعال طالوت را پادشاه آنان كرد و نشانه ملك او، همان صندوق[عهد]بود. زمخشري مي گويد: تابوت، صندوق تورات بوده است، و هرگاه حضرت موسي(عليه السلام) در صدد قتال برمي آمد آن را بيرون آورده و در منظر بني اسرائيل قرار مي داد تا با ديدن آن آرامش پيدا كرده و در جهاد سست نگردند.... [20] . از اين داستان استفاده مي شود كه بني اسرائيل نيز از تابوتي كه آثار حضرت موسي در آن بوده تبرك مي جستند و براي آن احترام خاصي قائل بوده اند. [ صفحه 175]

Tabarruk in History

Is tabarruk in its technical sense a historical reality practiced among previous religious communities — such that, through their conduct, we may understand that tabarruk was also legitimate in earlier divine nations?

In response, we say: seeking blessings from the relics of the Prophets is indeed among the matters that existed in earlier religious nations as well. Here are some examples:

1. Allah, the Exalted, speaks of the tabarruk of Prophet Yaʿqūb (as) with the shirt of his son, Prophet Yūsuf (as), when Yūsuf said:

اذْهَبُوا بِقَمِيصِي هَٰذَا فَأَلْقُوهُ عَلَىٰ وَجْهِ أَبِي يَأْتِ بَصِيرًا

“Take this my shirt and cast it over my father’s face; he will become seeing.”

(Sūrah Yūsuf, 12:93)

The brothers of Prophet Yūsuf (as) obeyed his command, took the shirt, and cast it upon the face of their father, Yaʿqūb (as) — who, out of intense grief and abundant weeping for his lost son, had gone blind. At that moment, by the permission of Allah, the eyes of Yaʿqūb regained sight through the blessing of Yūsuf’s shirt.

Of course, Allah, the Exalted, has the power to restore sight directly; however, since the universe operates through causes and effects — some material and some spiritual — divine wisdom decreed that He place blessing (barakah) in the Prophets, the righteous, and their relics, so that people might develop faith in them, draw near to them, and thereby draw nearer to Allah by taking them as examples — thus attaining divine reward.

1. Another instance the Qur’an mentions concerning earlier religious nations is the Israelites seeking blessings from the Ark (Tabūt) which contained the relics of the family of Mūsā (as) and the family of Hārūn (as).

Allah, the Exalted, recounts the story of the Prophet of the Israelites who announced the kingship of Ṭālūt, saying:

إِنَّ آيَةَ مُلْكِهِ أَنْ يَأْتِيَكُمُ التَّابُوتُ فِيهِ سَكِينَةٌ مِّن رَّبِّكُمْ وَبَقِيَّةٌ مِّمَّا تَرَكَ آلُ مُوسَىٰ وَآلُ هَارُونَ تَحْمِلُهُ الْمَلَائِكَةُ

“Indeed, the sign of his kingship is that the Ark will come to you, in which is tranquility from your Lord and a remnant of what the family of Mūsā and the family of Hārūn left, carried by the angels.” (Sūrah al-Baqarah, 2:248)

This Ark was the very one in which the mother of Prophet Mūsā (as), by Allah’s command, placed her infant son and set it afloat upon the river. The Ark held a position of great sanctity among the Israelites — they sought blessings (tabarruk) through it.

Before his death, Prophet Mūsā (as) placed the Tablets, his armor, and other tokens of Prophethood within the Ark and entrusted it to his successor, Yūshaʿ. The Ark remained with the Israelites, hidden from public view. As long as the Ark was with them, they lived in honor and comfort. When they sinned and disrespected it, Allah concealed it from them.

After some time, they asked one of their prophets for the return of the Ark. Allah then appointed Ṭālūt as their king, and the sign of his kingship was the return of that very Ark.

Al-Zamakhsharī states: “The Tabūt was the chest of the Torah, and whenever Mūsā (as) was about to go into battle, he would bring it out and place it before the Israelites so that, by seeing it, they would gain tranquility and not lose heart in combat.” [20]

From this account, it is clear that the Children of Israel sought blessings from the Ark that contained the relics of Prophet Mūsā (as) and held it in great reverence.